Dlaczego na wielu zegarach cztery to IIII? – WebDocKids

Dlaczego na wielu zegarach cztery to IIII?

Czy zegarmistrzowie naprawdę nie umieją liczyć do czterech? 🕰️ Tu Piks – sprawdźmy to razem! Spójrz na zegar z rzymskimi cyframi, a przy godzinie czwartej może czekać na ciebie mała niespodzianka.

Cztery kreski zamiast IV

Rzymianie zapisywali liczby literami. I to jeden, V to pięć, a X to dziesięć. W szkole uczymy się, że cztery to IV, czyli „jeden mniej niż pięć”. Mała kreska stoi przed V i odejmuje się od niej.

Na wielu zegarach czwórka wygląda jednak tak: IIII. To po prostu cztery jedynki obok siebie. Po angielsku nazywa się ją „czwórką zegarmistrza” (zegarmistrz to ktoś, kto robi i naprawia zegary). Nie jest to błąd. Sami starożytni Rzymianie też często pisali cztery właśnie jako IIII, a zapis IV upowszechnił się później.

Dlaczego zegary trzymają się starego zapisu? Tego nikt nie wie na pewno. Najczęściej mówi się o wyglądzie tarczy. Naprzeciwko czwórki stoi ósemka, VIII, która jest szeroka i „ciężka”. Chude IV wyglądałoby przy niej krzywo, a IIII ładnie ją równoważy. Krąży też legenda o królu, który kazał zegarmistrzowi zmienić IV na IIII, ale nikt nie potwierdził, że to prawda. ⚖️

Czy wiesz, że zegar z IIII to sprytna matematyka?

Gdy czwórka to IIII, tarcza dzieli się na trzy równe części po cztery godziny. W pierwszej są tylko jedynki: I, II, III, IIII. W drugiej wszystko zaczyna się od V: V, VI, VII, VIII. W trzeciej pojawia się X: IX, X, XI, XII. Na całej tarczy jest wtedy 20 znaków I, 4 znaki V i 4 znaki X. 🤯

A najsłynniejszy zegar na wieży w Londynie, nazywany Big Benem, ma na tarczach zwykłe IV. Każdy zegarmistrz wybiera więc po swojemu.

Zadanie od Piksa

Narysuj na kartce koło i wpisz w nie rzymskie cyfry od I do XII, z czwórką jako IIII. Policz, ile razy użyłeś znaków I, V i X. Potem zamień IIII na IV i policz jeszcze raz. Sprawdź, co się zmieniło i która tarcza bardziej ci się podoba. Na koniec poszukaj w domu albo w książkach zegara z rzymskimi cyframi i zobacz, jaką ma czwórkę! ✏️

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *